محمد نعيم
مقدمهء مصحح 51
شرح مثنوى ( فارسى )
نام « محمد نعيم پنجابى » چنين ياد شده : « محمّد نعيم ، از مردم پنجاب بوده . دو سه روزى در بلدهء تته ( سند ) اقامت داشت . منه : به گلشن بس كه بىروى تو به گل رفته بيدارى * خيابان در خيابان ، خون بلبل داشت ايجادى » « 1 » در منتخب اللطائف نيز از شخصيتى به نام نعيم شاهجهانآبادى ، اينگونه ياد شده است : « مير محمّد نعيم ، نعيم تخلّص ، از سادات شاهجهانآباد است . در ملك كتهر آمده پيش نوّاب عنايت اللّه خان خلف الرشيد حافظ رحمت خان بهادر مىماند . در آن ايّام چند رسايل عروض و قافيه و غيره از فقير سند كرده . در سنهء يكهزار و يكصد و هشتاد فوت شد و شعر ريخته كه عبارت از زبان اردو باشد اكثر مىگفت و گاهى شعر فارسى نيز موزون مىكرد . منه : چو شمع جمله بدن صرف سوختن كردم * هنوز در دلِ من ذوق سوختن باقى است » « 2 » همان گونه كه ملاحظه مىكنيد ، صاحب منتخب اللطائف تاريخ درگذشت محمّد نعيم را 1180 ه . ق دانسته . از سوى ديگر تاريخ كتابت نسخهء مجلس 1091 ه . ق و كتابخانهء موزهء بريتانيا 1104 ه . ق . است . از اينجا مىتوان دريافت كه شارح مثنوى پيش از 1091 ه . ق مىزيسته . اگر قرار باشد او همان محمّد نعيم معرّفى شده در منتخب اللطائف باشد ، سنّ او هنگام تأليف بايد بيش از 89 سال باشد و در سنين بالاتر درگذشته باشد و اين قدرى بعيد به نظر مىرسد . 8 . ويژگيهاى اين شرح صبغهء اين شرح عرفانى است . شارح كوشيده ابياتى را كه از ديد او مشكل بوده در
--> ( 1 ) . تذكرهء شعراى پنجاب ، ص 372 . ( 2 ) . منتخب اللطائف ، ص 658 .